Onafhankelijk financieel adviseur in Dordrecht

Situatie

In dit dossier begeleidde ik een stel dat enkele jaren voor pensionering onverwacht met baanverlies en een forse transitievergoeding te maken kreeg. Daardoor ontstond een bijzondere combinatie: tijdelijk veel extra vermogen en belastingdruk, maar tegelijk een periode die via WW en mogelijk IOW tot aan pensioen moest worden overbrugd.

De vraag was niet alleen of hun bestaande levensstijl betaalbaar bleef. Ook speelde wat fiscaal verstandig was met de transitievergoeding, hoeveel daarvan verantwoord kon worden vastgezet voor pensioen, hoe het overige vermogen zonder extra risico kon renderen en wat een aflossingsvrij hypotheekdeel op langere termijn betekende.

Daarnaast wilden zij hun testamenten opnieuw laten aansluiten op de actuele gezinssituatie en vermogen voor een kleinkind zorgvuldig organiseren.

Aanpak

Ik heb eerst de inkomenslijn tot en na pensionering doorgerekend, inclusief WW, IOW, AOW, pensioen en de ontwikkeling van het vrije vermogen. Daaruit bleek dat het gewenste netto besteedbare inkomen ruim betaalbaar bleef en dat er geen noodzaak was om extra beleggingsrisico te nemen.

Vervolgens heb ik de fiscale ruimte voor pensioenopbouw onderzocht. Juist door de hoge incidentele inkomsten in het jaar van ontslag konden jaarruimte en reserveringsruimte zeer effectief worden benut via een bancaire lijfrente. Het voordeel zat niet alleen in de aftrek op dat moment, maar ook in de lagere belastingdruk tijdens de latere uitkeringsfase en de vrijstelling van het opgebouwde kapitaal in box 3. Ook de uitkeringsduur is meegewogen, omdat een langere spreiding netto gunstiger kon uitpakken door het effect op heffingskortingen. Dat was in het oorspronkelijke advies een expliciete afweging.

Voor het resterende spaargeld heb ik geen beleggingen geadviseerd. Hun risicohouding en financiële uitgangspositie vroegen daar niet om. Een depositoladder met daarnaast een vrij opneembare buffer bood een betere combinatie van rendement, veiligheid en beschikbaarheid.

Ook de hypotheek is niet los beoordeeld. Na het aflopen van een gekoppeld leningdeel zou een aflossingsvrij restant overblijven. Het advies was om de hoogte van een latere aflossing te koppelen aan de rente op het moment van renteherziening. Bij een hogere rente werd aflossen aantrekkelijker, mede omdat dit de maandlasten van de langstlevende verlaagt en er geen hypotheekrenteaftrek meer tegenover staat.

Tot slot heb ik de testamentaire uitgangspunten opnieuw beoordeeld. Daarbij speelden bescherming van de langstlevende, de positie van kinderen en kleinkind, uitsluiting van ongewenste vermogensovergang naar schoonfamilie en mogelijkheden zoals een keuzetestament, tweetrapsmaking, kleinkindlegaat en bewind.

Uitkomst

De inkomensperiode tussen baanverlies en pensioen kon zonder aantasting van de gewenste levensstijl worden overbrugd. De transitievergoeding hoefde dus niet simpelweg als vrij spaargeld te blijven staan: een deel kon juist doelgericht via jaarruimte en reserveringsruimte naar een bancaire lijfrente, waardoor de belastingdruk substantieel daalde.

Het overige vermogen kon defensief worden ingericht met een liquiditeitsbuffer en deposito's met verschillende looptijden. Extra beleggingsrisico was niet nodig om de belangrijkste doelen te halen.

Ook voor de hypotheek kwam er een concrete beslisregel: niet automatisch nu aflossen, maar bij de renteherziening opnieuw rekenen en de aflossing aanpassen aan de dan geldende rente, de positie van de langstlevende en het beschikbare vermogen.

Juridisch werd duidelijk dat de bestaande testamenten door de veranderde vermogenspositie opnieuw aandacht vroegen en dat de wensen voor kinderen en kleinkind beter konden worden vastgelegd.

De kern van het advies was daarmee niet maximaal belasting besparen of maximaal rendement zoeken, maar de uitzonderlijke inkomenssituatie rond het ontslag gebruiken om fiscaal voordeel, pensioen, liquiditeit, hypotheek en nalatenschap logisch op elkaar af te stemmen.

Meer over mijn integrale financiële planning voor particulieren en financieel-juridisch advies bij nalatenschap en schenken.

Situatie

In dit dossier begeleidde ik een stel in een samengesteld gezin dat na een nieuwe levensfase opnieuw wilde bepalen hoeveel werken en financieel risico nog werkelijk nodig waren. Door de verkoop van een eerdere woning was een aanzienlijk vrij vermogen beschikbaar gekomen. Eén van beiden wilde vooral minder gaan werken, zodat er samen meer vrije tijd ontstond.

Tegelijk waren er verschillende financiële en juridische vragen. Extra pensioensparen leverde op papier belastingvoordeel op, maar betekende ook dat vrij beschikbaar vermogen langdurig werd vastgezet. Er liep bovendien een oude lijfrentepolis waarvan premies in het verleden niet altijd volledig fiscaal waren afgetrokken. Verder was er een hypotheek met een lage rente en bestonden al testamenten en levenstestamenten.

Juist die bestaande juridische documenten vormden een belangrijk aandachtspunt. Het stel dacht dat alle kinderen uiteindelijk gelijk zouden delen, terwijl de testamentaire structuur via een tweetrapsmaking anders kon uitpakken.

Aanpak

Ik heb eerst doorgerekend hoeveel minder werken financieel mogelijk was, zowel bij leven van beiden als bij overlijden van één van hen. Daaruit bleek dat er voldoende financiële ruimte was om het werk direct fors terug te brengen zonder dat daarvoor extra rendement of een wezenlijke aanpassing van de levensstijl nodig was.

Daarna heb ik de fiscale ruimte voor extra pensioenopbouw beoordeeld. Er was wel degelijk jaar- en reserveringsruimte en dus een fiscaal voordeel mogelijk. Toch heb ik geadviseerd deze ruimte niet meer te benutten. Het verwachte voordeel woog in deze situatie niet op tegen het langdurig vastzetten van vrij vermogen; flexibiliteit had meer waarde.

De bestaande lijfrentepolis vroeg juist wel om actie. Uit de aangiften bleek dat premies in eerdere jaren niet volledig in aftrek waren gebracht. Daardoor was deels netto geld in een bruto lijfrente terechtgekomen. Ik heb daarom geadviseerd een saldoverklaring bij de Belastingdienst op te vragen, het niet-afgetrokken deel fiscaal correct vrij te maken en het resterende lijfrentekapitaal door te storten naar een bancaire pensioenrekening.

Ook de hypotheek is in scenario's doorgerekend. Extra aflossen verbeterde de maandelijkse kasstroom, maar verkleinde direct de vrije vermogensbuffer. Vooral in een overlijdensscenario bleek die flexibiliteit waardevol. Omdat de rente bovendien nog langdurig laag vaststond, was het advies om nu niet extra af te lossen.

Voor vermogen dat niet nodig was voor de directe buffer heb ik een depositoladder geadviseerd. Beleggen kon passief en breed gespreid, maar was voor het behalen van de belangrijkste doelen niet noodzakelijk.

Juridisch heb ik de testamenten en levenstestamenten naast de werkelijke wensen gelegd. De bestaande tweetrapsmaking leidde ertoe dat vermogen van de eerst overleden partner uiteindelijk bij diens eigen kinderen terechtkwam, terwijl de wens juist was dat alle kinderen uiteindelijk gelijk zouden delen.

Om dat goed uitvoerbaar te maken moest bij het eerste overlijden worden vastgesteld welk deel van het totale vermogen tot de nalatenschap behoort en welke breukverdeling daarbij hoort. Ook schenkingsbevoegdheden in het levenstestament moesten met die verhouding rekening houden, zodat kinderen van de eerst overleden partner niet ongemerkt konden worden benadeeld.

Uitkomst

De belangrijkste conclusie was dat minder werken direct mogelijk was. Er hoefde geen extra beleggingsrisico te worden genomen en er was evenmin reden om fiscaal beschikbare pensioenruimte automatisch te benutten. Juist in deze situatie woog vrije beschikking over het vermogen zwaarder dan een beperkt belastingvoordeel.

De oude lijfrentepolis kreeg een aparte fiscale route: eerst vaststellen welk deel van de premies nooit in aftrek was gebracht via een saldoverklaring en daarna alleen het daadwerkelijk belaste pensioendeel fiscaal voortzetten.

De hypotheek bleef voorlopig in stand. Door de lage rente en de waarde van liquiditeit leverde extra aflossen nu onvoldoende voordeel op; die keuze kan later opnieuw worden gemaakt.

Het grootste juridische aandachtspunt zat in het samengestelde gezin. De bestaande testamenten sloten niet vanzelf aan bij de wens dat alle kinderen uiteindelijk gelijk worden behandeld. Door de vermogensverhouding bij het eerste overlijden expliciet vast te leggen en diezelfde verhouding ook bij intering en eventuele schenkingen te respecteren, kan worden voorkomen dat de uitkomst later anders wordt dan het stel nu voor ogen heeft.

Zo kwamen minder werken, vrij vermogen, lijfrente, hypotheek en de juridische positie van alle kinderen in één plan bij elkaar. Niet de maximale fiscale optimalisatie, maar financiële vrijheid en een juridisch uitvoerbare verdeling waren hier leidend.

Meer over mijn integrale financiële planning voor particulieren en financieel-juridisch advies bij nalatenschap en schenken.