Onafhankelijk financieel adviseur & financieel planner

Situatie

In dit dossier begeleidde ik een gezin dat financieel een sterke uitgangspositie had. Er was een goed inkomen, een eigen woning en in de loop der jaren was een aanzienlijk bedrag aan spaargeld opgebouwd. Dat vermogen groeide verder, maar stond voor een belangrijk deel op spaarrekeningen.

Tegelijk veranderde het toekomstbeeld. Eén van beiden wilde het werk anders gaan inrichten, waarbij het inkomen naar verwachting fors zou dalen. De vraag was daarom niet alleen wat zij met het bestaande vermogen konden doen, maar vooral of hun huidige levensstandaard ook bij een veel lager inkomen op lange termijn houdbaar bleef.

Zij wilden daarnaast vermogen reserveren voor later, hun kinderen financieel kunnen ondersteunen en geen onnodige risico's nemen. De afgelopen jaren was ook regelmatig extra op de hypotheek afgelost. De vraag was of daarmee moest worden doorgegaan, of dat pensioenopbouw, sparen en beperkt beleggen financieel verstandiger waren.

Ook juridisch was er werk te doen. Zij waren getrouwd onder huwelijkse voorwaarden, maar hadden daar in de praktijk jarenlang nauwelijks uitvoering aan gegeven. Daarmee ontstond naast de financiële planning ook de vraag of de bestaande afspraken nog pasten bij de manier waarop zij hun financiële leven feitelijk hadden ingericht.

Aanpak

Ik heb eerst doorgerekend wat een forse daling van één van de inkomens betekende voor de lange termijn.

De uitkomst was belangrijk voor alle vervolgbeslissingen: zelfs bij ongeveer een halvering van dat inkomen bleef de financiële positie op middellange en lange termijn goed. Om hun doelstellingen te halen hoefden zij dus geen hoge beleggingsrisico's te nemen.

Dat betekende niet dat al het spaargeld simpelweg op een gewone spaarrekening moest blijven staan. Voor het vermogen dat niet op korte termijn nodig was, heb ik verschillende functies onderscheiden.

Voor beiden bestond substantiële fiscale ruimte voor aanvullende pensioenopbouw. In deze situatie adviseerde ik die jaar- en reserveringsruimte wél te gebruiken. Er bleef ruim voldoende vrij vermogen beschikbaar, terwijl de fiscale aftrek en de mogelijkheid om vermogen buiten box 3 voor de oude dag te reserveren hier daadwerkelijk toegevoegde waarde hadden.

Voor vermogen waarbij zij geen beleggingsrisico wilden lopen, adviseerde ik een depositoladder: niet alles voor dezelfde periode vastzetten, maar de looptijden spreiden zodat regelmatig geld vrijkomt. Daarmee blijft een deel van het vermogen beschikbaar en kan voor het overige spaargeld een hoger rendement worden gezocht zonder beursrisico.

Beleggen kon daarnaast een rol spelen, maar was geen noodzaak om de planning sluitend te krijgen. Uit de berekeningen bleek dat ongeveer 3% rendement voldoende was om het gewenste besteedbare inkomen op lange termijn te kunnen financieren. Dat past bij een defensieve vermogensopbouw.

Vanwege hun voorzichtige risicohouding heb ik daarom geadviseerd hooguit een beperkt deel van het totale vermogen in wereldwijd gespreide aandelen aan te houden. Het grootste deel kon defensiever worden ingericht.

Ook de hypotheek heb ik opnieuw beoordeeld.

Daarbij liep eigenlijk twee verschillende vraagstukken door elkaar.

Er was een oude kapitaalverzekering eigen woning (KEW) die bij een eerdere hypotheekwijziging niet op de bedoelde manier aan de hypotheek was gekoppeld. Mijn advies was die positie alsnog te herstellen en het vrijgekomen kapitaal rechtstreeks voor de hypotheek te gebruiken. Daarmee kon het benodigde doelkapitaal naar verwachting ongeveer 21 maanden eerder worden bereikt.

Dat betekende echter niet dat zij daarom ook hun overige spaargeld versneld in de hypotheek moesten stoppen.

Die keuze heb ik afzonderlijk doorgerekend. Extra aflossen leverde over de gehele planningsperiode maar een beperkt financieel voordeel op. Mijn advies was daarom niet verder vervroegd aflossen alleen omdat het geld beschikbaar was. Als een lagere hypotheekschuld hen persoonlijk meer rust zou geven, kon dat financieel wel worden gedragen, maar vanuit de planning was het niet nodig.

Voor de kinderen was eveneens ruimte. De eigen financiële toekomst hoefde daarvoor niet te worden opgeofferd. Voor vermogen dat daadwerkelijk voor hen bestemd was, heb ik onder meer schenken onder bewind besproken, zodat ondersteuning mogelijk is zonder dat een jong kind direct volledig vrij over een aanzienlijk vermogen kan beschikken.

Tot slot heb ik de huwelijkse voorwaarden erbij betrokken.

Doordat het bestaande periodieke verrekenbeding jarenlang niet werkelijk was uitgevoerd, moest eerst een principiële keuze worden gemaakt. Willen zij hun vermogen feitelijk volledig gezamenlijk behandelen, dan ligt een gemeenschap van goederen meer voor de hand. Willen zij juist zelfstandig vermogen kunnen blijven opbouwen, dan is het logischer het periodieke verrekenbeding te schrappen en expliciet vast te leggen wat zij met reeds opgebouwde vermogensverschillen willen doen.

Daarmee wordt voorkomen dat op papier een ander financieel systeem bestaat dan zij in hun dagelijks leven werkelijk uitvoeren.

Uitkomst

De belangrijkste uitkomst van deze planning was niet dat er méér rendement moest worden gemaakt.

Juist het tegenovergestelde.

Zelfs bij een forse inkomensdaling was voldoende vermogen aanwezig om de gewenste levensstandaard op lange termijn te kunnen dragen. Een rendement van ongeveer 3% was daarvoor voldoende. Er was dus geen financiële noodzaak om een groot deel van het vermogen aan aandelenrisico bloot te stellen.

De oplossing werd daarom een combinatie:

• fiscale pensioenruimte benutten waar dat daadwerkelijk voordeel oplevert;

• voldoende geld vrij beschikbaar houden;

• spaargeld met een langere horizon via deposito's laten renderen;

• slechts een beperkt deel van het vermogen beleggen;

• een oude KEW fiscaal en administratief goed afwikkelen;

• niet automatisch extra aflossen omdat er toevallig spaargeld beschikbaar is;

• en de juridische afspraken eindelijk laten aansluiten bij de manier waarop zij hun financiële leven werkelijk willen organiseren.

Financiële planning gaat daarmee niet over het hoogste mogelijke rendement. Het gaat erom hoeveel rendement en risico werkelijk nodig zijn om het leven te kunnen leiden dat je wilt.

Meer over mijn integrale financiële planning voor particulieren, financieel relatieadvies en huwelijkse voorwaarden en financieel-juridisch advies bij nalatenschap en testament.

Situatie

In dit dossier begeleidde ik een echtpaar dat al langere tijd met pensioen was. Zij woonden comfortabel in een hypotheekvrije koopwoning en hadden daarnaast een aanzienlijk bedrag aan spaargeld opgebouwd.

Financieel hadden zij hun zaken dus goed voor elkaar. Toch stond er een grote beslissing voor de deur.

Zij wilden verhuizen naar een particuliere woonzorgomgeving. Niet omdat zelfstandig wonen op dat moment niet meer mogelijk was, maar juist omdat zij vooruit wilden kijken. Zij zagen in hun omgeving dat mensen soms te lang wachten, waarna een verhuizing pas plaatsvindt op het moment dat gezondheid of zelfredzaamheid sterk is afgenomen.

Hun voorkeur was daarom om de stap te zetten terwijl zij daar zelf nog bewust voor konden kiezen.

Daar hing wel een aanzienlijk prijskaartje aan. De woonlasten zouden fors stijgen en de eigen woning zou worden verkocht. Daarnaast wilden zij rekening houden met verhuiskosten, inrichting, een toekomstige auto en mogelijk nog een tweede verhuizing binnen dezelfde woonomgeving.

De centrale vraag was daarom niet hoe zij hun vermogen zo groot mogelijk konden houden, maar:

kunnen wij het vermogen dat we in ons leven hebben opgebouwd nu bewust gaan gebruiken om comfortabel te wonen en voldoende zorgzekerheid te hebben, zonder het risico dat we later financieel klem komen te zitten?

Daarbij speelde nog een tweede zorg. Als één van beiden later langdurige zorg in een instelling nodig zou hebben, zou ook de vermogensafhankelijke eigen bijdrage vanuit de Wlz een rol kunnen gaan spelen. Zij wilden weten wat dat financieel betekende en of daar bij de juridische inrichting nog iets mee moest gebeuren.

Aanpak

Ik heb eerst de nieuwe woonwens als uitgangspunt genomen.

Dus niet: hoeveel kunnen jullie maximaal sparen of nalaten?

Maar: wat kost het leven dat jullie nu bewust kiezen en hoe lang kan het bestaande inkomen en vermogen dat dragen?

In de planning is rekening gehouden met de aanzienlijk hogere woonlasten, de verkoop van de eigen woning, incidentele uitgaven rond de verhuizing en het feit dat het pensioeninkomen alleen niet voldoende is om de gewenste levensstandaard volledig te financieren.

Dat laatste was geen probleem dat opgelost moest worden. Het betekende eenvoudigweg dat het vermogen voortaan een andere functie kreeg.

Na verkoop van de woning zou jaarlijks een bedrag uit het vermogen worden opgenomen om inkomen en uitgaven aan te vullen. Dat was ook financieel verantwoord: zelfs bij voorzichtige renteaannames bleef de gewenste levensstandaard zeer langdurig betaalbaar.

Daarmee werd interen op vermogen een bewuste keuze en geen financieel alarmsignaal.

Vervolgens heb ik het Wlz-scenario doorgerekend.

Bij langdurige zorg kan naast inkomen ook vermogen invloed hebben op de hoogte van de eigen bijdrage. In dit dossier kwam daar een substantiële bijdrage uit voort. Ook dat scenario heb ik daarom als extra uitgave in de planning opgenomen. De conclusie veranderde niet: ook als één van beiden in een zorginstelling zou worden opgenomen, bleef er voldoende financiële ruimte over.

De onderliggende proefberekening liet ook daadwerkelijk zien dat het vermogen via de vermogensbijtelling in het bijdrageplichtige inkomen werd betrokken.

Ik heb daarom niet geadviseerd om vermogen via juridische of financiële constructies weg te organiseren met als doel de Wlz-bijdrage te vermijden. Die bijdrage hoorde bij het doorgerekende zorgscenario en kon financieel worden gedragen.

De vraag werd dus niet: hoe voorkomen we deze bijdrage?

Maar: blijft het leven dat jullie willen leiden betaalbaar als deze kosten zich daadwerkelijk voordoen?

Het antwoord was ja.

Ook bij het vermogen zelf heb ik aangesloten bij hun voorkeuren.

Beiden wilden nadrukkelijk geen beleggingsrisico. Een hoger verwacht rendement was voor hen minder belangrijk dan zekerheid en een goede nachtrust. Dat is een legitieme keuze, zeker wanneer het beschikbare vermogen de doelstellingen al kan dragen.

Ik heb daarom geen aandelenportefeuille nodig gevonden om het plan sluitend te maken. Voor een groot deel van het spaargeld paste een depositoladder beter: verschillende looptijden zodat jaarlijks vermogen vrijkomt, terwijl voor het niet direct benodigde geld een hogere spaarrente kan worden benut. Daarnaast blijft voldoende geld direct beschikbaar voor onverwachte uitgaven en veranderingen in de zorg- of woonsituatie.

Ook overlijden van één van beiden heb ik afzonderlijk doorgerekend. Ondanks het verschil in pensioenopbouw ontstond voor geen van beiden een structureel tekort bij overlijden van de ander. Daardoor hoefde ook daar niet vanuit angst extra vermogen te worden vastgezet of verzekerd.

Tot slot heb ik de juridische organisatie beoordeeld.

De bestaande testamenten waren grotendeels goed ingericht. Er was dus geen reden om alles opnieuw op te bouwen. Slechts een beperkte actualisering was nodig.

Levenstestamenten ontbraken daarentegen nog wel. Juist bij een bewuste verhuizing naar een woonomgeving waarin toekomstige zorg een rol kan gaan spelen, vond ik dat een belangrijker aandachtspunt: wie mag financiële beslissingen nemen als één van beiden dat zelf niet meer kan, wie mag beschikken over bankrekeningen of vermogen, wanneer mag een woning of ander bezit worden verkocht en wie houdt toezicht?

Daarom lag de juridische nadruk niet op ingewikkelde estate-planningconstructies, maar op regie houden bij leven en wilsonbekwaamheid.

Uitkomst

De verhuizing hoefde financieel niet te worden afgeremd.

Er was voldoende inkomen en vermogen om de aanzienlijk hogere woonlasten te dragen en tegelijkertijd een ruime veiligheidsmarge te behouden.

Ook een toekomstig Wlz-scenario bracht de planning niet uit balans. Dat maakte het niet nodig om vermogen kunstmatig uit beeld te brengen of de woonwens uit te stellen.

Het vermogen kreeg simpelweg een andere bestemming.

Niet langer alleen sparen voor later, maar het gebruiken voor comfort, zelfstandigheid en zorgzekerheid in het leven van nu en straks.

De gekozen inrichting bleef bewust eenvoudig:

• de eigen woning verkopen en het vermogen beschikbaar maken voor de nieuwe levensfase;

• jaarlijks gecontroleerd op het vermogen interen;

• Wlz-kosten als normaal zorgscenario meenemen in plaats van proberen ze weg te structureren;

• geen beleggingsrisico nemen dat niet nodig is;

• spaargeld spreiden via deposito's en voldoende liquiditeit behouden;

• bestaande testamenten alleen aanpassen waar dat werkelijk nodig is;

• en met levenstestamenten zorgen dat ook bij wilsonbekwaamheid duidelijk blijft wie de regie voert.

Vermogen hoeft niet maximaal in stand te blijven om financieel goed advies te zijn. Soms is juist de vraag hoeveel ervan veilig kan worden gebruikt om het leven nu beter te maken.

Meer over mijn integrale financiële planning voor particulieren en financieel-juridisch advies bij nalatenschap en testament.

Situatie

In dit dossier begeleidde ik twee partners die na een langere relatie daadwerkelijk samen gingen wonen. Beiden hadden een eigen woning, eigen vermogen en een goed inkomen. Eén woning zou worden verkocht; de andere woning werd verbouwd en zou hun gezamenlijke woning worden.

De financiële uitgangspositie was sterk. Er was spaargeld, er waren beleggingen en beide partners hadden pensioen opgebouwd. Eén van hen wilde bovendien onderzoeken of eerder stoppen met werken mogelijk was.

De belangrijkste vragen waren echter juridisch. Eén partner had kinderen uit een eerdere relatie. Zij wilden hun leven samen verder opbouwen, maar niet automatisch al hun bestaande vermogen met elkaar vermengen.

Ook de woning vroeg om maatwerk. De woning was oorspronkelijk van één partner, terwijl de ander al meebetaalde aan de verbouwing en na verkoop van de eigen woning ook vermogen zou inbrengen. De wens was uiteindelijk een gezamenlijke woning, maar zonder onduidelijkheid over wie vóór dat moment welke kosten had gedragen.

Daarnaast wilden zij regelen wat er gebeurt bij overlijden: de langstlevende moest goed kunnen blijven wonen, terwijl het vermogen van de partner met kinderen uiteindelijk bij die kinderen terecht moest komen.

Aanpak

Ik heb eerst de financiële planning doorgerekend. Daaruit bleek dat hun gewenste levensstandaard ruim betaalbaar was en dat er daarnaast nog aanzienlijke vermogensopbouw mogelijk bleef.

Ook eerder stoppen met werken paste binnen de planning. De financiële ruimte was zelfs zodanig dat ook de andere partner op termijn eerder zou kunnen stoppen als die wens later ontstond. Dat gaf ruimte om de juridische inrichting niet primair door financiële beperkingen te laten bepalen.

Voor beiden was bovendien fiscale jaar- en reserveringsruimte beschikbaar. In deze situatie adviseerde ik die ruimte wel te gebruiken voor bancaire pensioenopbouw. Er was voldoende vrij vermogen beschikbaar en de stortingen konden tijdens de werkende jaren tegen een hoger belastingtarief worden afgetrokken dan naar verwachting later over de uitkeringen verschuldigd zou zijn. Extra pensioenopbouw ging hier dus niet ten koste van de benodigde financiële flexibiliteit.

Het juridische vraagstuk begon al vóór het aangaan van het geregistreerd partnerschap.

De verbouwing vond namelijk plaats terwijl de woning nog volledig eigendom was van één partner. De ander betaalde daar al aan mee. Zonder afspraken ontstaat dan al snel discussie over de vraag of sprake is van een investering, een lening, een schenking of een later te verrekenen bedrag.

Daarom heb ik voor deze tussenfase een afzonderlijke overeenkomst gemaakt. Uitgangspunt: de verbouwingskosten worden uiteindelijk ieder voor de helft gedragen. Betaalt één van beiden tijdelijk meer, dan ontstaat alleen voor dat verschil een interne verrekenvordering. De betalingen zijn daarmee geen schenking en geven ook nog geen eigendomsrecht in de woning. Facturen en betalingen worden eenvoudig bijgehouden zodat achteraf duidelijk blijft wat er is gebeurd.

Vervolgens heb ik de gewenste partnerschapsvoorwaarden uitgewerkt.

Het uitgangspunt werd geen volledige gemeenschap, maar een beperkte gemeenschap. De gezamenlijke woning en de gezamenlijke bankrekeningen worden gemeenschappelijk; het overige vermogen blijft privé.

Daarmee konden zij heel bewust bepalen wat zij vanaf dat moment samen wilden opbouwen, zonder dat spaargeld, beleggingen en andere privébezittingen automatisch ook gezamenlijk werden. De woning wordt bij een eventuele beëindiging in beginsel ieder voor de helft toegedeeld.

Ook de volgorde was onderdeel van het advies. Eerst moest de andere woning worden verkocht en pas daarna zou het geregistreerd partnerschap worden aangegaan. Daarmee voorkom je dat de gekozen juridische structuur op een ongelukkig moment onverwachte fiscale gevolgen rond de tweede woning krijgt.

Voor de kosten van het huishouden kozen zij ervoor naar draagkracht bij te dragen. Daarbij wilde ik voorkomen dat het dagelijks samenleven een permanente administratie van onderlinge schulden zou worden.

Als één partner tijdelijk minder kan bijdragen en de ander daardoor meer huishoudkosten betaalt, ontstaat daarom niet automatisch een vergoedingsrecht. Dat is iets anders dan een investering in vermogen. Voor grotere investeringen of extra aflossingen op de gezamenlijke woning gelden juist wél duidelijke regels.

Voor zulke privé-investeringen in de woning heb ik aangesloten bij de beleggingsleer. Wie privévermogen investeert in een gezamenlijk vermogensbestanddeel krijgt daardoor niet alleen het oorspronkelijke bedrag terug, maar deelt naar verhouding mee in de waardeontwikkeling vanaf het moment van de investering. Daarvoor moet de investering wel worden vastgelegd en moet duidelijk zijn welke waarde van de woning op dat moment als uitgangspunt geldt.

Tegelijk wilden zij juist geen klassiek periodiek of finaal verrekenbeding. Het uitgangspunt was financiële zelfstandigheid en zo weinig mogelijk latente onderlinge vorderingen. De gezamenlijke woning wordt gedeeld volgens de afgesproken verhouding; het overige vermogen blijft privé. Ook pensioenverevening bij een eventuele beëindiging van het partnerschap wilden zij uitsluiten.

Daarna kwam de estate planning.

Voor de partner met kinderen was de wens helder: de kinderen moeten uiteindelijk erven, maar de partner moet na haar overlijden wel in de woning kunnen blijven wonen.

Ik heb daarom geadviseerd de kinderen als erfgenamen aan te wijzen en de partner het vruchtgebruik van de woning te legateren. De kinderen krijgen juridisch de eigendom, terwijl de langstlevende het recht houdt de woning te gebruiken en er te blijven wonen.

Dat vruchtgebruik krijgt duidelijke grenzen. Het eindigt bijvoorbeeld bij overlijden, duurzame opname in een zorginstelling, verkoop van de woning of wanneer de langstlevende opnieuw duurzaam met een partner gaat samenleven. Er is geen recht om de woning te verkopen en de waarde vervolgens zelf te verteren.

Zo hoefde de partner niet mede-erfgenaam van het volledige vermogen te worden om toch goed beschermd te zijn.

Voor het vermogen dat uiteindelijk naar de kinderen gaat, zijn daarnaast een uitsluitingsclausule en – waar gewenst – een tweetrapsmaking uitgewerkt. Daarmee kan worden voorkomen dat geërfd vermogen bij vooroverlijden van een kind automatisch een route volgt die niet past bij de bedoeling van de erflater.

Ook schenkingen aan de kinderen konden binnen de financiële planning plaatsvinden. Omdat zij wilden voorkomen dat een groot bedrag direct vrij beschikbaar zou worden, heb ik geadviseerd schenkingen onder bewind te doen en de voorwaarden daarvan notarieel vast te leggen.

Uitkomst

De financiële planning liet zien dat er voldoende ruimte was voor hun huidige levensstijl, toekomstige pensioenopbouw, schenkingen en eerder stoppen met werken.

De belangrijkste keuzes zaten daarom niet in de vraag of iets financieel mogelijk was, maar in hoe zij hun gezamenlijke leven juridisch wilden organiseren.

De woning wordt bewust gezamenlijk, maar niet het volledige bestaande vermogen. Kosten van het dagelijks leven worden samen gedragen zonder dat iedere afwijkende betaling later een vordering oplevert. Privé-investeringen in de woning worden juist wel afzonderlijk vastgelegd.

Ook de timing is bewust gekozen: eerst de bestaande woning verkopen, daarna pas het geregistreerd partnerschap en de beperkte gemeenschap laten ingaan.

Bij overlijden worden opnieuw verschillende belangen apart geregeld. De kinderen erven het vermogen, terwijl de partner via vruchtgebruik in de woning kan blijven wonen.

Daarmee ontstaat geen constructie waarin alles gezamenlijk wordt omdat zij gaan samenwonen, maar een structuur waarin per onderdeel wordt bepaald wat zij werkelijk samen willen delen en wat privé moet blijven.

Meer over mijn integrale financiële planning voor particulieren, financieel relatieadvies en partnerschapsvoorwaarden en financieel-juridisch advies bij nalatenschap en testament.