Onafhankelijk financieel adviseur in Utrecht

Situatie

In dit dossier begeleidde ik een stel dat de overgang naar pensioen financieel en juridisch goed wilde organiseren. Eén van beiden ging vervroegd met pensioen en de ander wilde weten wanneer stoppen met werken verantwoord mogelijk werd. Er was veel spaargeld, maar ook privévermogen uit een erfenis, een hypotheek met verschillende rentevaste perioden en een aantal oude lijfrentepolissen.

Hun risicobereidheid was laag. Beleggen hoefde niet als de financiële doelen ook zonder extra marktrisico haalbaar waren. Tegelijk wilden zij weten of extra pensioenstorten fiscaal zinvol was, welke hypotheekdelen beter konden worden afgelost en hoe moest worden omgegaan met privévermogen dat in de gezamenlijke financiële huishouding terechtkwam.

Daarnaast waren er geen testamenten. Daardoor speelde ook de vraag wat er na het overlijden van de langstlevende met het resterende vermogen moest gebeuren.

Aanpak

Ik heb eerst pensioen, inkomen, uitgaven en vermogen doorgerekend. Daaruit bleek dat eerder stoppen met werken voor de tweede partner mogelijk was, maar dat het niet verstandig was haar pensioen daarvoor ook naar voren te halen. Het pensioen was daarvoor te beperkt en vervroegen zou juist de financiële positie verzwakken als zij later alleen zou komen te staan.

Ook heb ik de bestaande lijfrentes beoordeeld. Het vrijkomende kapitaal kon fiscaal worden voortgezet via bancaire pensioenspaarrekeningen, maar extra stortingen adviseerde ik niet. Het belastingvoordeel was beperkt, terwijl vrij beschikbaar vermogen in deze fase meer flexibiliteit bood.

Bij de hypotheek bleek dat niet ieder leningdeel hetzelfde moest worden behandeld. De leningdelen waarvan de rentevaste periode op korte termijn afliep konden financieel gunstig volledig worden afgelost. Een ander leningdeel met een veel langere rentevaste periode juist niet: daar leverde aflossen binnen de totale planning een slechter resultaat op. Aflossen was dus geen principiële keuze, maar een beslissing per leningdeel en per moment.

Voor het spaargeld heb ik een depositoladder geadviseerd, gecombineerd met een ruime vrij opneembare buffer. Daarmee kon meer rendement worden behaald zonder dat zij hoefden te beleggen.

De juridische kant vroeg afzonderlijke aandacht. Een deel van het vermogen was afkomstig uit een erfenis en daarmee privé. Wanneer dergelijk vermogen wordt gebruikt voor de gezamenlijke woning of andere gemeenschappelijke bezittingen kunnen vergoedingsrechten ontstaan. Daarom heb ik geadviseerd die privé-investeringen afzonderlijk en reproduceerbaar vast te leggen en vooraf te bepalen hoe een toekomstige vergoeding wordt berekend. Zo kan worden voorkomen dat jaren later discussie ontstaat over nominale inleg, waardeontwikkeling of consumptieve uitgaven.

Voor de nalatenschap heb ik uitgewerkt dat testamenten nodig zijn als zij willen dat de langstlevende eerst volledig vrij over het vermogen kan beschikken, maar dat een eventueel restant daarna geheel of gedeeltelijk naar de familie van de eerst overleden partner terugvloeit. Daarbij kwam een tweetrapsmaking in beeld.

Uitkomst

De uitkomst was geen algemene regel als altijd aflossen of maximaal pensioenstorten. Juist het onderscheid tussen de verschillende onderdelen maakte het verschil.

Eerder stoppen met werken bleek mogelijk zonder het pensioen onnodig naar voren te halen. Extra lijfrentestortingen vielen af omdat het beperkte fiscale voordeel niet opwoog tegen het verlies aan flexibiliteit. Bij de hypotheek werden alleen de leningdelen afgelost waarvoor dat binnen de totale planning daadwerkelijk voordeel opleverde.

Het spaargeld kon via een depositoladder rustiger en efficiënter worden ingericht, terwijl voldoende geld direct beschikbaar bleef.

Ook werd duidelijk dat het interen op vermogen alleen zuiver kan worden gevolgd als privévermogen en gezamenlijk vermogen juridisch goed van elkaar worden onderscheiden. De afspraken over vergoedingsrechten en toekomstige privé-investeringen werden daarom net zo belangrijk als de pensioen- en hypotheekberekeningen.

Zo ontstond één plan waarin pensioentiming, lijfrentes, hypotheek, liquiditeit, privévermogen en nalatenschap elkaar niet tegenwerkten maar juist op elkaar aansloten.

Meer over mijn integrale financiële planning voor particulieren, financieel relatieadvies en advies bij nalatenschap.

Situatie

In dit dossier begeleidde ik een jong stel dat al samenwoonde en wilde trouwen. Zij wilden financieel zelfstandig blijven, maar tegelijk voorkomen dat gezamenlijke keuzes later tot een onbedoeld nadeel voor één van beiden zouden leiden. Kinderen waren een reële toekomstwens en ondernemerschap behoorde eveneens tot de mogelijkheden.

Er werd al gespaard en belegd. De vragen gingen daarom verder dan alleen vermogensopbouw: hoeveel pensioen zet je nu al vast, hoeveel houd je flexibel, wanneer begin je vermogen op te bouwen voor toekomstige kinderen en hoe leg je in huwelijkse voorwaarden vast wat privé blijft en wat juist samen wordt gedragen?

Vooral de juridische hoofdvraag was belangrijk: hoe combineer je financiële autonomie met solidariteit wanneer één partner later vanwege kinderen, zorg of langdurige arbeidsongeschiktheid minder kan werken?

Aanpak

Ik heb eerst de financiële ruimte op korte en lange termijn doorgerekend. Er was fiscale jaar- en reserveringsruimte voor aanvullende pensioenopbouw, maar ik heb niet geadviseerd om die automatisch maximaal te benutten. Een beperkte periodieke inleg paste beter: fiscaal voordeel benutten, zonder het leven van nu en toekomstige woon- en gezinsplannen onnodig vast te zetten.

Voor het vrije vermogen heb ik onderscheid gemaakt tussen geld dat veilig beschikbaar moet blijven en vermogen met een lange horizon. Voor het eerste deel paste een depositoladder. Voor de lange termijn adviseerde ik breed gespreid passief beleggen. Ook adviseerde ik om niet te wachten met gezamenlijke vermogensopbouw totdat er daadwerkelijk kinderen zouden zijn. Door eerder te beginnen ontstaat een langere beleggingshorizon en blijft het vermogen bruikbaar voor andere doelen als het leven anders loopt dan nu gedacht. De oorspronkelijke planning liet juist zien dat wachten tot de geplande gezinsfase een veel zwaardere vermogensdoelstelling opleverde naast de andere doelen.

De huwelijkse voorwaarden zijn vanuit dezelfde gedachte opgebouwd. De gezamenlijke woning, inboedel en gezamenlijke rekeningen konden in een beperkte gemeenschap vallen; overige bezittingen, schenkingen, erfenissen en een eventuele onderneming bleven privé. De onderneming zelf werd daarmee beschermd tegen een relatiebreuk, terwijl het inkomen uit ondernemerschap wél moest meetellen bij de bijdrage aan de gezamenlijke kosten.

Ook heb ik uitgewerkt hoe inkomen voor die bijdrage wordt bepaald, hoe jaarlijkse verschillen tijdig worden afgerekend en hoe privé-investeringen in gezamenlijk vermogen worden behandeld. Bij vergoedingsrechten moest vooraf duidelijk zijn of een nominale vergoeding geldt of dat wordt meegedeeld in de waardeontwikkeling, met een vastgelegde waarde op het moment van investeren. Consumptieve uitgaven moesten juist niet jaren later alsnog tot onderlinge claims leiden.

De belangrijkste maatwerkbepaling zag op zorg en langdurige arbeidsongeschiktheid. Als één partner door een gezamenlijke gezinskeuze structureel minder gaat werken, ontstaat niet alleen minder inkomen maar ook minder pensioenopbouw. Daarom heb ik een tijdelijke solidariteitsregeling uitgewerkt: tijdens zo'n zorg- of ziekteperiode wordt een deel van het overgespaarde inkomen verrekend en wordt ook de pensioenopbouw over die periode gecompenseerd. Buiten die uitzonderingsperiode blijft pensioen in beginsel privé.

Uitkomst

Het resultaat was geen klassieke huwelijkse voorwaarden met een breed periodiek of finaal verrekenbeding, maar een gerichte regeling: autonomie waar dat kan en solidariteit waar gezamenlijke levenskeuzes anders tot scheefgroei zouden leiden. Dat uitgangspunt stond expliciet centraal in de notitie voor de notaris.

Financieel werd hetzelfde uitgangspunt gevolgd. Pensioenopbouw werd wel benut, maar niet ten koste van alle flexibiliteit. Voor de lange termijn kwam er een gezamenlijke beleggingsroute en voor veilig vermogen een depositostrategie. Ook kon al worden begonnen met vermogen voor toekomstige gezinsdoelen zonder het hele leven vooraf in een spreadsheet vast te leggen.

Juridisch werd duidelijk welke bezittingen privé blijven, hoe ondernemerschap wordt behandeld, hoe vergoedingsrechten worden berekend en wanneer minder werken juist wél tot compensatie moet leiden.

Daarmee werd gelijkwaardigheid niet vertaald naar alles samen delen, maar naar vooraf duidelijke afspraken over wat privé blijft, wat gezamenlijk is en wanneer partners elkaar financieel behoren op te vangen.

Meer over mijn integrale financiële planning voor particulieren en advies over huwelijkse voorwaarden en financieel relatieadvies.

Situatie

In dit dossier begeleidde ik een alleenstaande cliënt na het einde van een langdurige samenwoonrelatie. Er was nooit een samenlevingscontract gesloten. De woning was volledig van de cliënt, maar de voormalige partner had tijdens de relatie wel bijgedragen aan woonlasten, hypotheekaflossingen en werkzaamheden aan een verbouwing.

Bij de beëindiging van de relatie ontstond discussie over een vergoeding. De voormalige partner koppelde zijn bijdrage mede aan de waardestijging van de woning, terwijl de cliënt alle materialen en overige verbouwingskosten had betaald en zelf eveneens veel werk had verricht.

Tegelijk speelde de volgende levensfase. De cliënt dacht aan een andere woning met meer buitenruimte en wilde weten welk aankoopbudget werkelijk verantwoord was. Ook spaargeld, aanvullende pensioenopbouw, arbeidsongeschiktheid en de juridische organisatie bij overlijden moesten opnieuw worden bekeken.

Aanpak

Voor de financiële afwikkeling heb ik eerst onderscheid gemaakt tussen bijdragen aan gewone woonlasten, bedragen die daadwerkelijk aan hypotheekaflossing waren toe te rekenen en werkzaamheden aan de verbouwing.

Omdat partijen ongehuwd samenwoonden en niets hadden vastgelegd, kon de wettelijke vergoedingsregeling van artikel 1:87 BW niet simpelweg worden toegepast. Een eventuele aanspraak moest worden beoordeeld via het algemene verbintenissenrecht, bijvoorbeeld op basis van afspraken, ongerechtvaardigde verrijking en redelijkheid en billijkheid. Het enkele feit dat de hypotheekschuld van de eigenaar was gedaald of de woning sterk in waarde was gestegen, gaf de andere partner daarmee niet automatisch recht op een deel van die waardestijging.

Voor de verbouwingswerkzaamheden heb ik een aannemersbegroting als objectief referentiepunt gebruikt. Daarmee kon de feitelijke arbeidsbijdrage worden gewaardeerd zonder die kunstmatig aan de totale waardestijging van het vastgoed te koppelen. Mijn advies was om de redelijke vergoeding voor de werkzaamheden en de eventuele bijdrage aan hypotheekaflossing samen in één regeling vast te leggen, zonder erkenning van aansprakelijkheid en tegen finale kwijting.

Daarna heb ik de woonvraag doorgerekend. De formele maximale hypotheek lag duidelijk hoger dan het bedrag dat binnen de totale financiële planning prettig paste. Bij een aankoop rond een half miljoen euro bleef nog structurele ruimte over voor sparen en toekomstige keuzes. Bij hogere aankoopprijzen liep die vrije ruimte snel terug en viel zij uiteindelijk vrijwel weg. Daarom heb ik de maximale bancaire leencapaciteit nadrukkelijk niet als woonbudget gebruikt.

Arbeidsongeschiktheid bleek daarbij het belangrijkste financiële risico. Een hogere hypotheek vergrootte het berekende tekort aanzienlijk. Dat risico is daarom expliciet meegewogen in het geadviseerde woonbudget.

Ook aanvullende pensioenopbouw heb ik voorlopig uitgesteld. Er was fiscale ruimte, maar door de mogelijke verhuizing, andere uitgaven en de afwikkeling van de relatie had vrij beschikbaar vermogen nu meer waarde. Het vermogen kon voorlopig defensief worden ingericht met een ruime buffer, deposito's en slechts een beperkte, geleidelijke aandelencomponent.

Tot slot heb ik de testamentaire positie opnieuw uitgewerkt, omdat de wettelijke erfopvolging niet aansloot bij de persoonlijke wensen. Daarbij zijn onder meer erfgenamen, executele, een uitsluitingsclausule en de digitale nalatenschap meegenomen.

Uitkomst

De relatieafwikkeling werd teruggebracht tot wat juridisch en economisch werkelijk te onderbouwen was. De voormalige partner kreeg daarmee niet alsnog via een vergoeding een aandeel in de waardestijging van een woning waarvan hij geen eigenaar was. Wel kon een redelijke vergoeding worden afgesproken voor aantoonbare bijdragen en werkzaamheden, waarna beide partijen met finale kwijting verder konden.

Voor de volgende woning werd eveneens niet naar het maximum gekeken. Een aankoopbudget rond een half miljoen euro paste beter bij de gewenste levensstijl, liquiditeit en het arbeidsongeschiktheidsrisico dan het volledig benutten van de formele leencapaciteit.

Ook bij pensioen en beleggen bleef keuzevrijheid leidend: geen geld vastzetten omdat er toevallig fiscale ruimte is en geen groter beleggingsrisico nemen dan voor de doelen nodig is.

Deze casus laat daarmee twee kanten van financiële planning zien: eerst een beëindigde relatie juridisch en financieel zuiver afwikkelen, en vervolgens voorkomen dat de volgende woon- en vermogensbeslissingen opnieuw te veel toekomstige vrijheid vastleggen.

Meer over mijn integrale financiële planning voor particulieren en juridisch-financieel advies bij het beëindigen van een relatie.