Onafhankelijk financieel adviseur in Rotterdam

Situatie

Aan de rand van Rotterdam begeleidde ik een stel dat financieel veel vrijheid had opgebouwd, maar hun juridische en erfrechtelijke organisatie nog niet goed had bijgewerkt naar het leven dat zij inmiddels leiden. Zij hadden geen kinderen en wilden vooral goed regelen wat er bij overlijden met hun vermogen gebeurt. De langstlevende moest financieel ruim verzorgd achterblijven en vrij kunnen blijven leven, maar daarna moest het resterende vermogen terechtkomen bij de familie die zij daarvoor voor ogen hadden.

Ook rond de woning en familie speelden enkele financiële afspraken. Daardoor was dit geen standaardvraag over geld of pensioen, maar vooral een vraag hoe je vrijheid, familiebanden en nalatenschap goed met elkaar in lijn brengt.

Aanpak

Ik heb hun situatie daarom niet alleen financieel doorgerekend, maar ook vanuit erfrecht en vermogensstructuur bekeken. Financieel speelde de vraag of minder werken en later volledig stoppen haalbaar was, hoe het spaargeld het beste kon worden ingezet en of aanvullende pensioenopbouw nog zinvol was.

Juridisch lag het zwaartepunt bij de bestaande afspraken en vooral bij het ontbreken van passende testamenten. Daar zat het echte risico: zonder aanvullende regeling bepaalt het wettelijke erfrecht wie uiteindelijk vermogen ontvangt, en dat hoeft niet aan te sluiten op wat partners zelf voor ogen hebben.

Ik heb daarom uitgewerkt welke uitgangspunten in de testamenten terug moeten komen: de langstlevende goed verzorgd achterlaten, voldoende vrijheid geven om vermogen te gebruiken en tegelijkertijd vastleggen wat er met het resterende vermogen moet gebeuren. Ook zijn de eerste uitgangspunten voor levenstestamenten meegenomen, zodat niet alleen overlijden maar ook wilsonbekwaamheid goed wordt geregeld.

Uitkomst

De uitkomst gaf vooral rust en richting. Minder werken en later stoppen met werken bleek financieel haalbaar zonder dat zij hun manier van leven wezenlijk hoefden aan te passen. Minstens zo belangrijk was dat ook juridisch duidelijk werd wat er moest gebeuren.

Omdat hun familiesituatie niet volledig symmetrisch was, konden zij niet volstaan met de gedachte dat het vermogen vanzelf op de gewenste plek terechtkomt. De volgorde moest expliciet worden geregeld: eerst bescherming en vrijheid voor de langstlevende, daarna een duidelijke bestemming voor het resterende vermogen.

De oplossing zat niet in een ingewikkelde constructie, maar juist in het zorgvuldig vastleggen van bedoeling en volgorde. Daarmee ontstond een plan dat niet alleen over eerder stoppen met werken ging, maar ook over goed voor elkaar zorgen en voorkomen dat later onduidelijkheid ontstaat over de uiteindelijke bestemming van het vermogen.

Meer over mijn financieel-juridisch advies bij nalatenschap en schenken en integrale financiële planning voor particulieren

Situatie

In dit dossier begeleidde ik een echtpaar met kinderen uit eerdere relaties. Door een veranderde situatie bij een oudere ouder kwam een familiewoning beschikbaar, terwijl een familielid daar tijdelijk woonde. Tegelijk speelde een toekomstige erfenis en bestond er al een geldvordering uit de nalatenschap van de eerder overleden ouder.

Daardoor liepen meerdere vragen door elkaar. Was het verstandig om vermogen nu al over te dragen of eerst de bestaande vordering af te wikkelen? Kon het familielid zonder huur in de woning blijven wonen? Wat betekende dat voor box 3 en de Wlz-eigen bijdrage? En hoe voorkom je dat privé geërfd vermogen later tot discussie leidt binnen een samengesteld gezin?

Aanpak

Ik heb eerst onderscheid gemaakt tussen vermogen dat al juridisch verschuldigd was en een nieuwe schenking. De bestaande kindsdeelvordering was al bij het eerdere overlijden ontstaan en droeg volgens de testamentaire regeling rente. Voor een eventuele betaling moest daarom eerst worden vastgesteld of de vordering opeisbaar was en, als zij vervroegd werd voldaan, welke economische waarde daarbij hoorde. Zo voorkom je dat een betaling van een bestaande schuld ongemerkt deels een nieuwe schenking wordt.

Bij ontvangst moest het familievermogen bovendien aantoonbaar privé blijven. Als uitgesloten vermogen in de huwelijksgemeenschap of gezamenlijke woning terechtkomt, kunnen vergoedingsrechten ontstaan. Daarom heb ik geadviseerd om de vermogensstromen afzonderlijk vast te leggen.

Voor het tijdelijke gebruik van de familiewoning heb ik twee routes uitgewerkt.

De eerste was een bruikleenovereenkomst. Daarbij blijft de eigenaar de volledige beschikkingsmacht houden en kan uitsluitend een kostendekkende vergoeding voor gebruikslasten worden gevraagd. De geraadpleegde jurisprudentie bood steun voor het standpunt dat gratis woongenot onder die omstandigheden niet zonder meer een belastbare schenking vormt wanneer de eigenaar niet verarmt. Juist daarom moest duidelijk worden vastgelegd dat geen huurrecht ontstaat en dat het gebruik kan eindigen wanneer de woning nodig is voor verkoop of verdeling.

De tweede route was een reguliere huurovereenkomst. Dat geeft meer zekerheid over de kwalificatie, maar vraagt een zakelijke huurovereenkomst, een onderbouwde huurprijs en naleving van de huurregels.

Beide routes hadden gevolgen buiten het huurrecht. Het gebruik van de woning beïnvloedde ook de eigenwoningstatus, box 3 en daarmee op termijn de vermogenscomponent in de Wlz-eigen bijdrage. Daarom kon de keuze tussen bruikleen en huur niet los worden gezien van de financiële positie van de eigenaar.

Ook voor het echtpaar zelf heb ik verschillende toekomstige woonscenario's doorgerekend: blijven wonen, een andere woning kopen of later de familiewoning betrekken. De financiële uitkomsten verschilden, maar in alle scenario's bleef duidelijk dat het geërfde privévermogen goed moest worden geadministreerd.

Ten slotte heb ik voor het samengestelde gezin een estate-planningsroute uitgewerkt. De langstlevende moest volledig verzorgd achterblijven, het gewone vermogen moest uiteindelijk evenwichtig over de kinderen van beide partners worden verdeeld en specifiek familievermogen moest binnen de oorspronkelijke familielijn kunnen blijven. Daarvoor kwamen onder meer een keuzetestament, executele, opvullegaat en tweetrapsmaking in beeld.

Een fiscaal mogelijk kleinkindlegaat heb ik bewust niet geadviseerd. In deze familiesituatie woog het risico op onrust en discussie zwaarder dan de mogelijke besparing van erfbelasting.

Uitkomst

De woningvraag werd teruggebracht tot twee juridisch verschillende keuzes: bruikleen met volledige beschikkingsmacht bij de eigenaar, of echte verhuur met de daarbij behorende huurregels. Daarmee werd ook duidelijk dat het niet alleen om gratis wonen ging, maar om de samenhang met box 3, Wlz en de toekomstige verdeling van de woning.

Ook werd voorkomen dat een bestaande kindsdeelvordering, een nieuwe schenking en een latere erfenis door elkaar gingen lopen. Eerst moest worden vastgesteld wat al verschuldigd was, daarna pas welke aanvullende vermogensoverdracht wenselijk was.

Voor het samengestelde gezin gold dezelfde lijn: eerst bepalen wat privé familievermogen is en wat gezamenlijk vermogen is, daarna de erfrechtelijke route vastleggen. De langstlevende kreeg daarbij zoveel mogelijk vrijheid, terwijl de bestemming van specifiek familievermogen en de gelijke behandeling van de kinderen afzonderlijk konden worden geborgd.

Zo kwamen familiegebruik van een woning, bruikleen of huur, box 3, Wlz, kindsdelen, vergoedingsrechten en estate planning samen in één dossier.

Lees meer over mijn integrale financiële planning voor particulieren en advies bij nalatenschap en schenken.

Situatie

In dit dossier begeleidde ik een samenwonend stel in een samengesteld gezin. Er was een gezamenlijke koopwoning, maar nauwelijks vrij spaargeld. Eén partner wilde binnen enkele jaren stoppen met werken, terwijl bij de ander onzeker was welk inkomen op langere termijn haalbaar zou blijven.

Hun huidige uitgaven pasten bij het inkomen van dat moment, maar niet vanzelfsprekend bij de fase die eraan kwam. De belangrijkste vraag was daarom niet hoe het vermogen beter kon renderen, maar hoeveel zij structureel konden blijven uitgeven als het inkomen daalde en later de pensioenen ingingen.

Daarnaast was de juridische basis nog niet afgerond. Er was nog geen samenlevingscontract, terwijl beiden kinderen uit eerdere relaties hadden. Ook testamenten en levenstestamenten moesten nog worden besproken.

Aanpak

Ik heb de financiële situatie niet alleen doorgerekend met het gunstigste inkomensscenario, maar met meerdere niveaus van toekomstig inkomen. Daarbij heb ik scenario's vergeleken waarin het inkomen van één partner volledig op peil bleef en scenario's waarin dat substantieel terugviel.

De uitkomst was in alle varianten dezelfde richting op: de bestaande levensstijl was op lange termijn te hoog. Zelfs in het gunstigste scenario zou alleen voldoende vermogen kunnen worden opgebouwd wanneer de uitgaven al ruim vóór pensionering stevig werden teruggebracht.

Mijn advies was daarom niet om te wachten totdat het inkomen daadwerkelijk lager werd. De uitgaven moesten zo snel mogelijk structureel omlaag en het verschil moest worden gebruikt om een buffer op te bouwen. Bij een lager toekomstig inkomen werd het structureel beschikbare budget vanzelf nog kleiner.

De scenarioanalyse maakte ook zichtbaar waarom alleen naar het nominale pensioeninkomen kijken onvoldoende is. Een bedrag kan op papier jarenlang ongeveer gelijk blijven, terwijl de koopkracht door inflatie geleidelijk terugloopt. De financiële planning is daarom gebaseerd op een levensstandaard die in koopkracht houdbaar moet blijven, niet alleen op de vraag of de rekening ieder jaar nog net sluit.

Ook de overlijdensscenario's zijn doorgerekend. Daaruit bleek dat bij het overlijden van één van beiden het besteedbare budget sterk zou terugvallen. Dat onderstreepte opnieuw dat een hoge vaste levensstandaard zonder noemenswaardige buffer kwetsbaar was.

Juridisch was de conclusie eenvoudiger maar urgent. Omdat zij ongehuwd samenwoonden en ieder kinderen uit een eerdere relatie had, moesten de afspraken over woning, kosten, overlijden en vertegenwoordiging bij wilsonbekwaamheid alsnog goed worden vastgelegd. Ik heb daarvoor de aandachtspunten voor samenlevingscontract, testament en levenstestament voorbereid voor bespreking met de notaris.

Uitkomst

Dit dossier leverde geen optimalisatievraag op, maar een duidelijke realitycheck. Het probleem zat niet in te weinig rendement of een verkeerde pensioenkeuze, maar in een structureel uitgavenpatroon dat niet aansloot op het toekomstige inkomen.

De belangrijkste maatregel was daarom eenvoudig en stevig: eerder beginnen met minder uitgeven en het vrijvallende bedrag daadwerkelijk sparen. Hoe eerder die aanpassing plaatsvond, hoe groter de buffer en hoe kleiner de omschakeling wanneer het inkomen later terugviel.

De verschillende inkomensscenario's gaven daarbij een bandbreedte voor een haalbaar toekomstig budget. Daardoor hoefde niet te worden gewacht op volledige zekerheid over het toekomstige inkomen om nu al verstandig te handelen.

Tegelijk moest de juridische basis worden afgemaakt. In een samengesteld gezin zonder samenlevingscontract en met kinderen uit eerdere relaties is financiële kwetsbaarheid onnodig groter wanneer eigendom, overlijden en vertegenwoordiging niet goed zijn geregeld.

Zo werd het advies vooral een combinatie van financiële discipline en juridische basiszorg: uitgaven tijdig aanpassen, een buffer opbouwen en de samenleving en nalatenschap formeel laten aansluiten op de werkelijke gezinssituatie.

Lees meer over mijn integrale financiële planning voor particulieren, advies voor een samenlevingscontract en advies bij nalaten en schenken.