Onafhankelijk financieel adviseur in Hendrik-Ido Ambacht

Situatie

In deze casus moest binnen een familie de nalatenschap van een eerder overleden ouder praktisch en juridisch worden afgewikkeld. De langstlevende verbleef inmiddels langdurig in een zorginstelling en de woning zou worden verkocht.

In het testament was de wettelijke verdeling opgenomen. Daardoor had de langstlevende destijds de goederen uit de nalatenschap gekregen en hadden de kinderen geldvorderingen verkregen. Het testament bevatte bovendien een bepaling waardoor die vorderingen onder omstandigheden rond langdurige verzorging of verpleging opeisbaar konden worden.

Tegelijk was er een ruime volmacht waarmee namens de langstlevende vermogensrechtelijke handelingen konden worden verricht en ook schenkingen aan kinderen en kleinkinderen mogelijk waren.

De vraag was daarom vooral welke volgorde juridisch en financieel zuiver was: eerst kindsdelen uitbetalen, vermogen voor zorg reserveren of alvast schenken?

Aanpak

Ik heb eerst het testament en de volmacht naast de actuele situatie gelegd. Mijn advies was om na verkoop van de woning eerst de nalatenschap definitief af te wikkelen en de kindsvorderingen overeenkomstig de testamentaire regeling vast te stellen en uit te betalen.

Die betaling is geen schenking, maar het voldoen van een schuld uit de eerdere nalatenschap. De fiscale afwikkeling van de verkrijging staat daar los van.

Daarna heb ik beoordeeld welke ruimte de volmacht gaf om namens de langstlevende te schenken. Juridisch was die bevoegdheid ruim, maar omdat de gevolmachtigde zelf ook tot de kring van mogelijke begiftigden behoorde, was terughoudendheid belangrijk. Niet alles wat op grond van een volmacht kan, is daarmee automatisch verstandig.

Ook de Wlz-eigen bijdrage speelde mee. Na verkoop van de woning komt vermogen vrij dat via de vermogensinkomensbijtelling later kan doorwerken in de eigen bijdrage. Daarbij werkt het CAK met vermogensgegevens uit een eerder peiljaar.

Dat effect was voor mij echter geen reden om vermogen zo snel mogelijk weg te schenken. Eerst moest duidelijk zijn wat de langstlevende duurzaam nodig had voor zorg, levensonderhoud en onverwachte uitgaven.

Daarom heb ik een vaste volgorde geadviseerd:

1. eerst hypotheek en verkoopkosten afwikkelen;

2. daarna de kindsvorderingen voldoen;

3. vervolgens een ruime zorg- en leefbuffer plus een afzonderlijke uitvaartreserve aanhouden;

4. en pas daarna beoordelen of er verantwoord ruimte is voor schenkingen.

Bij controle van de testamenten bleek bovendien dat veronderstelde kleinkindlegaten niet waren opgenomen. Vermogen aan kleinkinderen kon dus niet vanuit zo'n legaat worden uitgekeerd. Als ondersteuning gewenst was, moest dat langs de gewone route van een schenking of een echte lening.

Uitkomst

De kern van het advies was dat drie verschillende vermogensbewegingen niet door elkaar mochten gaan lopen: het voldoen van bestaande schulden uit een nalatenschap, het reserveren van vermogen voor de langstlevende en eventuele nieuwe schenkingen.

Door eerst de kindsvorderingen correct af te wikkelen, werd duidelijk welk vermogen daarna werkelijk van de langstlevende resteerde. Vervolgens kon een reële buffer worden afgezonderd voor zorg, levensonderhoud en uitvaartkosten. Pas het vermogen dat daarna duurzaam gemist kon worden, kwam in beeld voor schenken.

Ook werd voorkomen dat op basis van een niet-bestaand kleinkindlegaat bedragen zouden worden uitgekeerd. De testamenten boden daar eenvoudigweg geen juridische basis voor.

Zo ontstond een duidelijke en verdedigbare volgorde: eerst uitvoeren wat juridisch al verschuldigd is, daarna de financiële positie van de langstlevende beschermen en pas vervolgens beoordelen hoeveel ruimte er werkelijk is om vermogen bij leven over te dragen.

Meer over mijn financieel-juridisch advies bij nalatenschap en schenken.